طلایی که در بیشتر جواهرات استفاده میشود معمولا به شکل خالص نیست. دلیل این موضوع به ویژگیهای فیزیکی طلا برمیگردد؛ زیرا طلای خالص فلزی نرم است و برای استفاده روزمره مقاومت کافی ندارد. به همین دلیل، طلا را با فلزات مختلفی ترکیب میکنند تا استحکام بیشتری پیدا کند.
در این مقاله بررسی میکنیم که آلیاژ طلا چیست، چه فلزاتی در آن به کار میرود و هنگام خرید طلا آلیاژی باید به چه نکاتی توجه کرد.
در این مقاله خواهید خواند :
مفهوم آلیاژ طلا
از نظر علمی، آلیاژ به ترکیب یکدست دو یا چند عنصر گفته میشود که حداقل یکی از آنها فلز است. وقتی درباره مفهوم آلیاژ طلا صحبت میکنیم، منظورمان ترکیب کردن طلای خالص با فلزات دیگری مثل مس، نقره، نیکل، پالادیوم و روی است.
طلا در حالت خالص ۲۴ عیار است و به قدری نرم و انعطاف پذیر است که با دست خم میشود و به راحتی خش برمیدارد و امکان استفاده از آن برای ساخت جواهرات با دوام وجود ندارد. به همین خاطر، طلاسازان با ساخت آلیاژ طلا محصولی تولید میکنند که علاوه بر حفظ ارزش طلا، مقاومت بیشتری هم داشته باشد.
از طلای خالص بیشتر برای تولید شمش و سرمایهگذاری استفاده میشود. بنابراین اگر قصد سرمایهگذاری دارید و میپرسید طلای ۲۴ عیار بخریم یا ۱۸ عیار؟ به این موضوع حتماً توجه کنید.
چرا طلا را با فلزات دیگر ترکیب میکنند؟
ترکیب کردن طلا با سایر فلزات در صنعت طلاسازی ضروری است. اگر قرار بود تمامی مصنوعات طلا صرفاً با فلز خالص ساخته شوند، امکان تولید طرحهای متنوع و استفاده روزمره از آنها وجود نداشت. حالا که متوجه شدیم آلیاژ طلا چیست بیاید با هم دلایل ساخت آن را بررسی کنیم:
افزایش استحکام و مقاومت طلا
طلای خالص مقاومت بسیار پایینی دارد و در برابر سایش، فشار و ضربه به شدت آسیب پذیر است. با اضافه کردن فلزات مختلف به ساختار طلا، سختی و مقاومت آن افزایش مییابد. این افزایش مقاومت، باعث میشود که زیورآلات در استفاده روزانه یا برخورد با اجسام دیگر به راحتی تغییر شکل ندهند. این موضوع مهمترین کاربرد آلیاژ طلا در صنعت جواهرسازی است.
ایجاد رنگهای مختلف طلا
طلای خالص به صورت طبیعی رنگ زردی دارد؛ اما از آنجایی که سلیقه افراد بسیار متفاوت است، طلاسازان با افزودن درصد مشخصی از فلزات دیگر، رنگهای جدیدی به وجود میآورند. مثلاً آلیاژ طلا 24 عیار، نیکل و پالادیوم باعث میشود رنگ کاملاً سفیدی ایجاد شود یا از ترکیب دقیق طلای خالص با مس و مقدار کمی نقره، طلای رزگلد به دست میآید.
بهبود قابلیت ساخت زیورآلات
طلاسازها برای ساخت انواع زیورآلات به مادهای نیاز دارند که هم انعطاف پذیری بالایی داشته باشد و هم هنگام چکش کاری یا حرارت دیدن خرد نشود. آلیاژها به دلیل انعطاف پذیری خوبی که دارند، کار را برای سازندگان طلا و جواهرات راحت میکنند تا بتوانند قطعاتی بسیار ظریف، زیبا و در عین حال مقاوم بسازند.
در آلیاژ طلا از چه فلزاتی استفاده میشود؟
برای ساخت آلیاژ طلا از فلزات پایه مشخصی استفاده میشود که هر کدام تاثیر متفاوتی روی ویژگیهای نهایی آلیاژ میگذارند.
| نام فلز | نقش در آلیاژ |
| مس | افزایش استحکام و ایجاد رنگ قرمز و رزگلد |
| نقره | روشنتر شدن رنگ، حفظ درخشندگی، کاهش سختی بیش از حد و تنظیم نقطه ذوب |
| نیکل/ پالادیوم | سفید کردن رنگ و افزایش مقاومت طلا |
| روی | کمک به فرایند ذوب، کاهش حباب در ساختار و یکدست کننده آلیاژ |
| پلاتین | کیفیت بالا، مقاومت حرارتی زیاد، افزایش دوام و استحکام |
بنابراین متوجه شدیم که نوع فلز به کار رفته در آلیاژ، تنها روی رنگ طلا تاثیر نمیگذارد. سختی، مقاومت در برابر سایش و حتی قیمت نهایی محصول هم به ترکیبات آلیاژ بستگی دارد. برای مثال آلیاژ طلا و پلاتین و طلا و پالادیوم قیمت بیشتر و دوام بالاتری دارند.
انواع آلیاژ طلا براساس رنگ
در بخش قبل متوجه شدیم که فلزات قابل استفاده درآلیاژ طلا چیست. در این قسمت، انواع آلیاژ طلا را با توجه به رنگبندی آنها بررسی میکنیم:
آلیاژ طلای زرد
طلای زرد رایجترین نوع آلیاژ طلا است و بیشترین شباهت را به رنگ طبیعی طلا دارد. این رنگبندی از ترکیب آلیاژ طلا 24 عیار و مقدار مشخصی نقره و مس ایجاد میشود تا هم رنگ اصیل و گرم طلا حفظ شود و هم سختی آن به حد استاندارد برسد.
آلیاژ طلای سفید
طلا سفید از ترکیب طلا با فلزاتی مثل پالادیوم، نیکل و نقره بدست میآید. از این آلیاژ برای طراحی و ساخت زیورآلات مدرن استفاده میشود. از آنجایی که رنگ نهایی این آلیاژ ممکن است کمی مایل به زرد یا خاکستری باشد، قطعه نهایی با یک لایه فلز رودیوم آبکاری میشود تا سطحی براق و آینهای داشته باشد.
آلیاژ طلای رزگلد
یکی از محبوبترین آلیاژها در سالهای اخیر، آلیاژ رزگلد است. در این نوع آلیاژ، مقدار مس بیشتر از سایر فلزات است و همین موضوع باعث میشود رنگ قطعه بیشتر به سمت قرمز و صورتی متمایل شود.
توجه داشته باشید این آلیاژ به دلیل تنالیته قرمز و صورتی، ممکن است با آلیاژ طلا روس که در واقع فلزی ارزان قیمت از پایه مس و روی است، اشتباه گرفته شود. توجه به این نکته برای تشخیص طلا از بدل بسیار مهم است.
طلای سبز، آبی و رنگهای خاص
علاوه بر رنگهای رایج در بازار، امکان تولید آلیاژهایی با رنگهای خاص نیز وجود دارد. برای مثال، طلای سبز از ترکیب طلا و نقره با مقدار بسیار کمی مس به وجود میآید. طلای آبی هم که یکی از مدلهای بسیار خاص و فانتزی است از ترکیب طلا با فلزاتی مثل ایندیوم یا آهن به دست میآید.
ارتباط آلیاژ طلا با عیار چیست؟
عیار یک استاندارد بین المللی برای تعیین میزان خلوص طلا در هر قطعه است. سیستم عیار بر مبنای عدد ۲۴ طراحی شده است؛ یعنی طلای خالص معادل عیار ۲۴ در نظر گرفته میشود. در جدول زیر بررسی میکنیم که ارتباط عیار با آلیاژ طلا چیست:
| عیار | درصد طلای خالص | کاربرد |
| ۲۴ عیار | ٪۹۹.۹ | تولید شمش طلا و سرمایهگذاری |
| ۲۲ عیار | ٪۹۱.۶ | سکه طلا بهار آزادی، امامی، نیم و ربع و برخی زیورآلات |
| ۱۸ عیار | ٪۷۵ | رایجترین گزینه برای ساخت جواهرات |
| ۱۴ عیار | ٪۵۸.۳ | ساخت زیورآلات مقاوم و اقتصادی |
| ۹ عیار | ٪۳۷.۵ | ساخت اکسسوریهای ارزان قیمت |
توجه داشته باشید که آلیاژ سکه طلا معمولاً با عیار ۲۱.۶ (عیار ۹۰۰) ساخته میشود ؛ اما در بازار ایران با نام طلای ۲۲ عیار شناخته و معامله میشود.
تفاوت آلیاژ طلا با آبکاری طلا چیست؟
شاید برای شما هم این سوال پیش بیاید که تفاوت آبکاری طلا با آلیاژ طلا چیست؟ در پاسخ باید بگوییم که آلیاژ طلا و آبکاری طلا دو مفهوم کاملاً متفاوت هستند.
در ساختار آلیاژ، فلزات کاملاً همگن و یکدست با هم آمیخته میشوند؛ یعنی اگر قطعه طلا را از وسط برش بزنید، رنگ و ترکیب بخش داخلی و بیرونی کاملاً یکسان است.
اما در فرآیند آبکاری، فلز اصلی میتواند نقره، برنج، استیل یا هر فلز دیگری باشد و تنها یک لایه بسیار نازک از طلا روی سطح آن مینشیند. با گذشت زمان و استفاده مداوم، این لایه نازک ساییده شده و فلز زیرین آن نمایان میشود. به همین دلیل، زیورآلات آلیاژی طول عمر بسیار بالایی دارند و با رعایت اصول نگهداری طلا میتوان برای سالهای طولانی از آنها استفاده کرد بدون اینکه رنگ اصلیشان تغییر کند.
هنگام خرید طلای آلیاژی به چه نکاتی توجه کنیم؟
اگر قصد خرید زیورآلات طلای آلیاژی را دارید، باید به چند نکته مهم توجه کنید:
عیار و کد حکشده را بررسی کنید
روی تمام زیورآلات استاندارد، کدی برای مشخص کردن عیار حک میشود. برای مثال، عدد 750 نشان دهنده طلای ۱۸ عیار است. بررسی این کد، یکی از سادهترین روشها برای اطمینان از اصالت محصول است.
فاکتور معتبر دریافت کنید
همیشه خرید خود را از طلا فروشیهای معتبر انجام دهید و حتماً فاکتور رسمی که شامل مشخصات دقیق محصول (وزن، عیار، اجرت ساخت و قیمت) است را تحویل بگیرید.
درباره ترکیبات حساسیتزا سوال کنید
برخی آلیاژها حاوی نیکل هستند و ممکن است برای افرادی که پوست حساسی دارند، حساسیت ایجاد کنند. اگر سابقه حساسیت دارید، بهتر است قبل از خرید درباره ترکیبات آلیاژ سوال کنید و در صورت امکان، محصولاتی را انتخاب کنید که در آنها از آلیاژ طلا و پلاتین یا پالادیوم استفاده شده است.
جمعبندی؛ کدام آلیاژ طلا بهتر است؟
اینکه بهترین نوع آلیاژ طلا چیست، کاملاً به هدف و نیاز شما بستگی دارد. اگر هدفتان سرمایهگذاری بلند مدت است، طلای عیار بالا (طلای ۲۴ و ۲۲ عیار) گزینه مناسبتری است. اما اگر میخواهید از زیورآلات طلا به صورت روزانه استفاده کنید، طلای ۱۸ عیار به دلیل مقاومت بیشتر و دوام بالاتر انتخاب بهتری خواهد بود.
سخن آخر
شناخت ماهیت و کاربرد آلیاژ طلا به شما کمک میکند تا هنگام خرید زیورآلات و حتی انتخابهای مالی خود، هوشمندانه و اصولی تصمیم بگیرید. ترکیب فلزات مختلف با طلا علاوه بر اینکه دوام آن را تضمین میکند، تنوع بینظیری از رنگها و مدلها را نیز در اختیار شما قرار میدهد.
سوالات متداول
آلیاژ طلا ترکیبی از طلای خالص و فلزات دیگری مثل مس، نقره، پلاتین، نیکل و پالادیوم است که برای افزایش مقاومت و ایجاد ویژگیهای بهتر ساخته میشود. در آلیاژ طلا، فلزات در تمام بخشهای قطعه ترکیب شدهاند؛ اما در آبکاری، صرفاً یک لایه نازک طلا روی فلز دیگر قرار میگیرد. طلای ۱۸ عیار به دلیل داشتن مقدار قابل توجهی طلای خالص و مقاومت مناسب، یکی از رایجترین گزینهها برای استفاده روزانه است.آلیاژ طلا چیست؟
تفاوت آلیاژ طلا و آبکاری طلا در چیست؟
بهترین آلیاژ طلا برای استفاده روزمره کدام است؟
